ابزارهای لازم برای تعمیر اینورتر آگر؛ با همینا کار راه بنداز
قبل از اینکه دست به کار شی، ببینیم توی جعبه ابزارت چی داری. نیازی به تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته نیست، ولی بدون یه سری ابزارهای پایه که هیچی جلو نمیری. اینا رو آماده کن تا وسط کار دنبالشون نگردی:
- مولتی متر دیجیتال (مهمترین ابزار): این حکم چشم و گوش توئه. بدون مولتی متر که هیچی، حتی نباید درب اینورتر رو باز کنی. باهاش ولتاژ میگیری، تست دیود میکنی، و یواشیواش میفهمی قطعه مرده یا زندهست. یه مدل ساده ۲۰-۳۰ تومنی هم کارت رو راه میندازه، فقط حتماً باطریش شارژ داشته باشه.
- پیچگوشتی چهارسو و دو سو (سایزهای مختلف): اینورتر آگر پر از پیچه. بعضیهاش ریزن، بعضیها درشت. یه ست کامل پیچگوشتی مغناطیسی بگیر که پیچها رو قورت ندی.
- هویز ۴۰-۶۰ وات و سیم قلع: اگه قرار باشه خازنی رو تعویض کنی یا سیمی شل شده رو لحیم کنی، به اینا احتیاج داری. هویزهای ۴۰ وات برای کار روی برد اینورتر مناسبه، بیشتر از اون ممکنه به برد آسیب بزنه.
- دفترچه و خودکار: شاید مسخره به نظر برسه، ولی قبل از اینکه سیمی رو جدا کنی، یه عکس با موبایل بگیر یا جاش رو یادداشت کن. باورت نمیشه چند نفر بعد از باز کردن اینورتر موندن که چجوری سر جاش بذارن.
با داشتن این چهارتا ابزار ساده، دیگه هیچ بهونهای برای عیبیابی اینورتر آگر نداری. راستی، اگه حس کردی این ابزارها برات ناآشناس یا هنوز توی تست اینورتر با مولتی متر مشکل داری، شاید بهتر باشه از اول سراغ گزینههای دیگه بری. مثلاً اینورتر آیمستر یه گزینه جذاب برای کارهای سادهتره که میتونی باهاش راحتتر کنار بیای.
مشکل شماره ۱: اینورتر آگر روشن نمیشه (بررسی منبع تغذیه)
این شایعترین مشکلیه که برات پیش میاد. دستگاه رو روشن میکنی، صفحه نمایشگر خاموشه، هیچ صدایی نمیاد، انگار نه انگار که برق وصل شده. خب، از کجا شروع کنیم؟
اول از همه، فیوز رو چک کن. این سادهترین و رایجترین قضیهست. فیوز رو از توی نگهدارنده دربیار و با مولتی متر تست کن (بذار روی حالت بوق یا تست دیود). اگه بوق نزد، فیوز سوخته. تعویضش کن. اگه بازم سوخت، یعنی جای دیگهای اتصالی داره که باید جدیتر پیگیری کنی.
فیوز سالم بود؟ بریم مرحله بعد. مولتی متر رو بذار روی حالت ولتاژ AC. برق ورودی رو چک کن. مطمئن شو از تابلوی اصلی برق به ترمینال L و N اینورتر میرسه. اینجور وقتها بعضیها الکی میزنن به در و دیوار، ولی بعد میبینن سیمش از توی ترمینال دراومده.
برق ورودی داریم؟ آفرین. حالا بریم سراغ قسمت اصلی: منبع تغذیه اینورتر. اینورترهای آگر معمولاً یه بخشی دارن که برق AC رو به DC تبدیل میکنه. باید ولتاژ خازنهای بزرگ (خازنهای اصلی) رو اندازه بگیری. مولتی متر رو بذار روی ولتاژ DC. به دو پایه خازن بزن. اگه ولتاژ نزدیک به ولتاژ ورودی (مثلاً ۳۱۰ ولت برای برق ۲۲۰ ولت) نبود یا صفر بود، یعنی یا خازنها خشک شدن، یا پل دیود (یکسوساز) مشکل داره.
تعویض خازن اینورتر کار هر کسی نیست، ولی اگه با مولتی متر بلدی، میتونی تشخیص بدی. اگه این مراحل رو رفتی و به نتیجه نرسیدی، احتمالاً مشکل از برد تغذیه داخلیه که دیگه بحثش تخصصیتر میشه. یادت باشه، گاهی وقتا دنبال کردن این مراحل توی تعمیر اینورتر آگر به جای اینکه راهحل باشه، استرس بیشتری میده. اگه حس کردی داری گیج میشی، بهتره قبل از اینکه خرابی رو بیشتر کنی، یه اینورتر هایتک رو به عنوان گزینه جایگزین بررسی کنی.
مشکل شماره ۲: خطای اوور ولتاژ (Over Voltage) روی نمایشگر
این خطا اونقدری رایجه که هر تعمیرکاری حداقل ماهی یه بار میبینه. صفحه نمایشگر اینورتر آگرت یهو ارور “Over Voltage” یا “OV” نشون میده و دستگاه میپره روی حالت خطا. نترس، بذار ببینیم قضیه چیه.
ماجرا از دو حال خارج نیست:
حالت اول: برق شهر بالاست. بعضی وقتا، مخصوصاً توی مناطق صنعتی یا وقتی بار شبکه کمه، ولتاژ برق میره بالا. تا ۲۵۰ ولت هم میرسه. اینورتر هم که یه حدی داره، میبینه ولتاژ از سقف مجاز (که معمولاً توی کاتالوگ نوشته) رد شده و براى حفاظت از خودش خطا میده. مولتی متر رو بزن به ترمینال ورودی. اگه عدد بالای ۲۴۰-۲۵۰ رو نشون داد، مشکل از شبکهست. اینجا دیگه دست خودت نیست. یا باید صبر کنی برق بیاد پایین، یا از یه تثبیتکننده ولتاژ (استابلایزر) استفاده کنی.
حالت دوم: ولتاژ نرماله، ولی خطا میده. اینجا پای خود اینورتر تو کاره. توی مدار داخلی، خازنهایی به اسم “خازنهای باس DC” هستن که ولتاژ رو صاف میکنن. اگه این خازنها خراب بشن یا ظرفیتشون کم بشه، مدار تشخیص ولتاژ گیج میشه و فکر میکنه ولتاژ رفته بالا. باید این خازنها رو با مولتی متر تست کنی. ظرفیتشون باید نزدیک به عددی باشه که روی بدنهشون نوشته شده. اگه کمتر بود، وقت تعویض خازن اینورتر رسیده.
یه جای دیگه هم که باید چک کنی، مقاومتهای مدار反馈 (Feedback) هستن. این مقاومتها ولتاژ رو اندازه میگیرن و به پردازنده گزارش میدن. اگه یه مقاومتی خراب بشه (مثلاً سوخته باشه)، عدد اشتباه به پردازنده میرسه و خطای الکی میده. با یه نگاه دقیق به برد، میتونی مقاومتهای سوخته رو تشخیص بدی. این بخش از عیبیابی اینورتر آگر یه کم حساسه. اگه توی خوندن نقشه مدار یا تشخیص مقاومتها مشکل داری، اصلاً ریسک نکن. یه اشتباه کوچیک میتونه هزینههای تعمیر برد اینورتر رو چند برابر کنه. راستی، برند اینورتر انکام توی بحث پایداری ولتاژ خیلی سر و ساموندارتر کار میکنه و کمتر این خطاها رو میبینی.
مشکل شماره ۳: اینورتر استارت میخوره ولی موتور راه نمیافته
این مشکل اعصابخردکنتر از اونیه که اینورتر اصلاً روشن نشه. چون انگار همه چی سر جاشه، فنها کار میکنن، صفحهنمایشگر روشنه، عدد و رقم نشون میده، اما موتور یه تکون هم نمیخوره. انگار اینورتر داری فوت میکنی تو شاخ غول. بیا ببینیم کجا رو باید بچاپی.
مرحله اول: شک به موتور
قبل از اینکه اینورتر رو مقصر بدونی، مطمئن شو موتور خودش قفل نکرده باشه. شاید بلبرینگهاش پاره شده و دیگه یه میلیمتر هم نمیچرخه. برای تست، موتور رو از اینورتر جدا کن و مستقیم به برق شهر بزن (اگه موتور سه فازه، حواست به خازن راهانداز باشه). اگه موتور با برق مستقیم راه افتاد، یعنی اینورترت مشکل داره.
مرحله دوم: بررسی خروجی اینورتر
حالا بریم سراغ خود اینورتر آگر. مولتی متر رو بذار روی حالت ولتاژ AC. به ترمینالهای خروجی اینورتر (معمولاً U, V, W) بزن. استارت بزن. اگه ولتاژ خروجی داشتی (مثلاً بین ۱۰۰ تا ۲۲۰ ولت بسته به دور موتور)، یعنی اینورتر داره کارشو میکنه و مشکل از سیمکشی بین اینورتر و موتور یا خود موتور میتونه باشه. سیمها رو چک کن.
مرحله سوم: سوختگی طبقه قدرت
اگه ولتاژ خروجی نداری یا ولتاژ خیلی کم و نوسانی هست، باید برد رو باز کنی. به احتمال زیاد طبقه قدرت اینورتر (IGBTها یا ترانزیستورهای خروجی) سوخته. این قطعات مثل یه کلید عمل میکنن و جریان رو به موتور میفرستن. اگه یه اتصالی توی موتور یا خود اینورتر باعث شده باشه اینا بسوزن، دیگه خبری از راهاندازی نیست. باید IGBTها رو تست کنی (با مولتی متر روی حالت دیود) و اگه خراب بودن، تعویضشون کنی.
این کار تخصصیتر از اون چیزیه که فکر میکنی. چون IGBTها معمولاً با چندتا قطعه دیگه (مثل مقاومتهای درایور) میسوزن و باید همه رو عوض کنی. تعمیر برد اینورتر توی این سطح، اگه تجربه نداشته باشی، میتونه به فاجعه تبدیل بشه. پیشنهاد من اینه: اگه تا اینجا اومدی و دستت خالی مونده، بهتره قبل از این که هزینه تعمیر رو چند برابر کنی، یه نگاه به اینورتر اینوونس بنداز. این مدلها سیستم حفاظتی قویتری دارن و کمتر پیش میاد طبقه قدرتشون یهو بپره.
